Historia reklamy
31-05-2009 autor: Administrator ProPress.com.pl
Skąd wzięła się reklama i jakie są jej początki? Dlaczego mówi się, że „jest dźwignią handlu”. Na początku należy poruszyć kwestię genezy reklamy w celu wyjaśnienia – skąd się wzięła, kiedy się pojawiła i dlaczego rozwija się do dnia dzisiejszego. Dzieje reklamy zostaną przedstawione w historycznym zarysie od starożytności, aż po czasy reklamy współczesnej. Artykuł ten jest swoistą próba odpowiedzi na powyższe pytania oraz swoistą analizą zjawiska reklamy we wszystkich jej formach.
Reklama w starożytności
Już w epoce prehistorycznej zaczęła się rozwijać wymiana różnych towarów pomiędzy ludźmi. O rozkwicie działalności handlowej natomiast można mówić w starożytności. Prowadzono wówczas działania wspierające sprzedaż, czyli informujące potencjalnych klientów o możliwości dokonania zakupu lub skorzystania z usług – w ten oto sposób narodziła się reklama.
Pierwsze reklamy to nawoływania starożytnych zapowiadaczy na ulicach, jarmarkach czy targowiskach. Reklama towarzyszyła człowiekowi od wieków. Świadczą o tym napisy znajdujące się na ścianach, skałach i papirusach, znajdowane przez archeologów w starożytnej Fenicji, Babilonii, Egipcie, Grecji i w Rzymie. Napisy te zachęcały ludzi do kupowania, wymiany różnych produktów oraz informowały o miejscach ich sprzedaży.
W Rzymie, napisy umieszczane na ścianach domów, informowały o walkach gladiatorów i targach niewolników. Żywe słowo zwracało uwagę na ofertę i przyciągało przechodniów. Później pojawiły się szyldy przedstawiające profesje jaką zajmował się dany wytwórca – but oznaczał szewca, beczka czy kielich karczmarza. W starożytnym Rzymie pojawiły się pierwsze afisze malowane na murach miast lub na specjalnych tablicach, czerwoną lub czarną farbą. Nie były one jednak tak bardzo rozpowszechnione ze względu na niewielką liczbę osób potrafiących czytać.
Reklama handlowa w Europie średniowiecznej
Przykłady reklamy handlowej czasów rzymskich można spotkać również w Anglii. British Museum posiada odnaleziony w pobliżu Hereford kamień, na którym znachorzy umieścili napis mający na celu reklamę maści: „T. Vindaius Ariovestus – Chloron – niezrównana maść sporządzona z anyżku“. Ogłoszenie choć z tak odległych czasów to ma nadawcę, wymieniono w nim też nazwę surowca, z którego produkt jest wykonany.
Maści i zioła to pierwsze towary, które zaczęto reklamować w Europie. Cudowne właściwości lecznicze przypisywano sproszkowanym mumiom egipskim. Król Francji Franciszek I na co dzień zażywał „mummiję” zmieszaną z rabarbarem, co było wówczas zabiegiem niezmiernie kosztownym. Ogłoszenie reklamujące medykamenty i usługi lekarskie były w porównaniu do innych towarów bardzo liczne.
Daniel Defoe w swej książce zatytułowanej „Dziennik roku zarazy” opisywał jak w Anglii podczas epidemii cholery w 1665 roku: „Nawet budynek poczty i rogi ulic oplakatowane były ogłoszeniami lekarzy zapraszających ludzi do kupowania medykamentów.”
Kolejne produkty, które weszły na rynek na przełomie XVI i XVII wieku były kawa oraz herbata. Jedna z pierwszy reklam prasowych herbaty ukazała się w angielskim piśmie „Mercurius Britanicus” w numerze z 30 sierpnia 1658 roku: „ Doskonały, przez wszystkich lekarzy polecany napój chiński można kupić w sułtańskim domu kawy przy Giełdzie Królewskiej na Sweeting Rents”.
W średniowieczu reklama związana była z cechami rzemieślników i ich znakami firmowymi. Każdy z cechów posiadał własny symbol i wywieszano go na domach rzemieślników. Reklama zrodziła się z rysunków, jakie umieszczali sprzedawcy przed drzwiami swoich sklepów, w celu poinformowania klientów co można u niego nabyć.
Wynalazek druku i jego znaczenie dla reklamy
Zatem omawiana dotychczas forma reklamy była niezwykle prosta, lecz rok 1441 był dla reklamy przełomowym momentem, wówczas to Johan Gutenberg wynalazł druk. Po tym wydarzeniu nastąpił rozwój czytelnictwa, co umożliwiło rozwój reklamy drukowanej (ulotki, afisze, plakaty). Rozpowszechnienie prasy dało nowe możliwości reklamowe.
Reklama w erze nowożytnej
W XVIII wieku rozpoczął się nowożytny, intensywny rozwój reklamy związany ze zwiększeniem liczby osób umiejących czytać. Gwałtowny rozwój reklamy prasowej nastąpił w XIX wieku i był związany z rozwojem różnych dziedzin życia społecznego i gospodarczego. Już w II połowie XIX wieku pojawiły się pierwsze agencje reklamowe oraz pierwsi specjaliści tworzący na potrzeby reklamy, czyli osoby zajmujące się grafiką czy fotografią. Zatem nastąpiła rewolucja – miejsce prostych i ogólnych informacji zajęły barwne ogłoszenia wykorzystujące rysunki i fotografię.
W roku 1740 ujrzał światło dzienne pierwszy drukowany plakat, zadziwiając londyńczyków którzy zobaczyli go na murach swojego miasta. W roku 1614 w Anglii pojawiła się prawdopodobnie pierwsza w dziejach precyzyjna regulacja prawna dotycząca reklamy. Krańce wszelkich szyldów zachęcających do wejścia do określonego budynku nie mogły być oddalone od ściany więcej niż 8 stóp. Duże szyldy zbyt bowiem zasłaniały okoliczne domy.
Nowoczesna reklama
Reklama taka jaką rozumiemy i postrzegamy ją dziś ukształtowała się dopiero w II połowie XIX wieku i pierwszej połowie XX wieku wraz z rozwojem środków masowego przekazu. Rozwój techniki spowodował, że reklama wyodrębniła swój własny język, poetykę. Pamiętać należy, iż reklama jest zjawiskiem dynamicznym, co wynika z jej pragmatyczności – przekaz, który jeśli nie przyciąga uwagi odbiorcy nie spełnia swej roli i przestaje spełniać swoją funkcję.
Po drugiej wojnie światowej rozwój reklamy jest następstwem wytworzenia się rynku nabywcy, upowszechniania się międzynarodowego marketingu. Pod koniec wieku XX świat podbił komputer, a co za tym idzie sieć czyli Internet - który stwarza ogromne pole do popisu firmom pragnącym pozyskać nowych klientów w nowy, efektywny sposób.
Reklama od początku istnienia związana jest z handlem, to właśnie handel inspiruje powoduje stały rozwój przekazu czyniąc go sztuką. Jest wszechobecna. Dociera do nas poprzez media elektroniczne i drukowane, podawana jest w blokach reklamowych i przemycana do podświadomości np. w filmach.
